Język polski to pierwszy egzamin maturalny, który napiszesz 4 maja 2026 roku. Trwa 4 godziny, a wypracowanie za 35 punktów potrafi zadecydować o zdaniu lub niezdaniu. W tym przewodniku znajdziesz wszystko, co musisz wiedzieć — od struktury egzaminu, przez listę lektur, po kryteria oceniania rozprawki punkt po punkcie.

Matura z języka polskiego jest obowiązkowa na dwóch poziomach — pisemnym podstawowym i ustnym. W 2025 roku zdawalność wynosiła około 95%, co może wydawać się uspokajające, ale średni wynik to zaledwie 55–60%. Oznacza to, że połowa maturzystów traci blisko połowę punktów — najczęściej na rozprawce i teście historycznoliterackim. W tym przewodniku opartym na oficjalnych wytycznych CKE dowiesz się, jak tego uniknąć.

📋 W tym artykule znajdziesz:

→ Strukturę egzaminu pisemnego (PP i PR) z dokładną punktacją
→ Strukturę i zasady egzaminu ustnego (76 pytań jawnych)
→ Pełną listę lektur obowiązkowych
→ Dokładne kryteria oceniania rozprawki (35 pkt)
→ Co zmienia się w maturze z polskiego 2026
→ Strategię przygotowań na ostatnie miesiące

1 Egzamin pisemny — struktura i punktacja

Egzamin pisemny z polskiego ma dwie formy: obowiązkowy poziom podstawowy (4 godziny, 60 pkt) oraz nieobowiązkowy poziom rozszerzony (3,5 godziny, 35 pkt). To najdłuższy egzamin maturalny — razem 7,5 godziny pisania, jeśli zdajesz oba.

📘

Poziom podstawowy — obowiązkowy

4 maja 2026, godz. 9:00 · 240 minut · 60 punktów

Arkusz składa się z 3 części. Dwa pierwsze to zadania zamknięte i otwarte, trzecia to wypracowanie.

Część 1: Język polski w użyciu

10 pkt

5–7 zadań (głównie otwartych) na podstawie dwóch tekstów. Sprawdza czytanie ze zrozumieniem, argumentację, poprawność językową i notatkę syntetyzującą.

Część 2: Test historycznoliteracki

15 pkt

6–15 zadań (głównie otwartych) na podstawie krótkich tekstów zamieszczonych w arkuszu. Sprawdza znajomość lektur obowiązkowych, epok literackich i kontekstów.

Część 3: Wypracowanie (rozprawka)

35 pkt

1 temat do wyboru spośród 2 propozycji. Tekst argumentacyjny — minimum 300 słów. Wymaga odniesienia do lektury obowiązkowej. To ponad połowa punktów z całego egzaminu!

✅ Próg zdawalności: 30% = 18 punktów z 60. Niezdany polski = niezdana cała matura.

📕

Poziom rozszerzony — przedmiot dodatkowy

20 maja 2026, godz. 9:00 · 210 minut · 35 punktów

Cały egzamin to jedno wypracowanie — wybierasz 1 z 2 tematów. Minimum 400 słów. Wymaga pogłębionej analizy i interpretacji z odwołaniem do lektury obowiązkowej oraz szerszych kontekstów (filozoficzny, historyczny, kulturowy).

Temat 1: Może wskazywać konkretną lekturę obowiązkową lub pozostawiać wolny wybór

Temat 2: Zazwyczaj pozwala na swobodny wybór lektury z listy obowiązkowej

ℹ️ Brak dolnego progu punktowego — każdy wynik wpisywany na świadectwo. Ważny dla rekrutacji na filologię polską, dziennikarstwo, prawo.

2 Egzamin ustny — 76 pytań jawnych i rozmowa z komisją

Egzamin ustny z polskiego trwa około 30 minut i składa się z dwóch wypowiedzi monologowych oraz rozmowy z komisją. Kluczowe: 76 pytań z puli jawnej jest znanych przed egzaminem — możesz się do nich przygotować z wyprzedzeniem.

Egzamin ustny — łącznie 30 punktów

15 min przygotowania + 10 min monolog + 5 min rozmowa

30 pkt

próg: 9 pkt (30%)

📋 Losowanie zestawu (2 zadania)

Losujesz zestaw z dwoma zadaniami. Masz 15 minut na przygotowanie notatek (możesz z nich korzystać podczas wypowiedzi).

📖 Zadanie 1 — z puli pytań jawnych

część z 16 pkt

Pytanie dotyczy lektur obowiązkowych. Pochodzi z puli 76 jawnych pytań CKE dostępnych na cke.gov.pl — znasz je PRZED egzaminem i możesz przygotować odpowiedzi zawczasu. Pula obowiązuje w latach 2026–2028.

To Twoja największa przewaga! 76 pytań jawnych jest znanych. Przygotuj konspekt do każdego z nich — na egzaminie wylosujesz jedno.

🎲 Zadanie 2 — niejawne, z materiałem

część z 16 pkt

Pytanie dotyczy literatury, języka lub innych dzieł sztuki. Może zawierać załączony materiał (fragment tekstu literackiego, publicystycznego lub obraz). Tego pytania NIE znasz wcześniej — musisz zareagować na miejscu.

💬 Rozmowa z komisją

6 pkt · ~5 min

Komisja zadaje pytania pogłębiające do obu Twoich wypowiedzi. Mogą prosić o uzasadnienie, rozwinięcie lub odniesienie do innego kontekstu. Oceniana jest merytoryczność i umiejętność argumentacji.

📊 Kryteria oceniania egzaminu ustnego

Merytoryczny aspekt wypowiedzi monologowych (zad. 1 + 2) 0–16 pkt

Kompozycja wypowiedzi monologowych (oba łącznie) 0–4 pkt

Merytoryczny aspekt rozmowy z komisją 0–6 pkt

Zakres i poprawność środków językowych (całość) 0–4 pkt

RAZEM 30 pkt

3 Lista lektur obowiązkowych — matura 2026

Lektury to fundament matury z polskiego — bez ich znajomości nie napiszesz rozprawki ani nie zdasz testu historycznoliterackiego. Poniżej pełna lista obowiązująca w 2026 roku (z uwzględnieniem zmian programowych CKE). Na stronach 2–3 arkusza znajdziesz tę listę wydrukowaną.

📘 Lektury — poziom podstawowy

Starożytność i średniowiecze

• Biblia — fragmenty: Księga Rodzaju, Hioba, Koheleta, Psalmów, Apokalipsa
• Jan Parandowski — Mitologia (cz. I: Grecja)
• Homer — Iliada (fragmenty)
• Sofokles — Antygona
• Lament świętokrzyski (fragmenty)
• Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty)
• Pieśń o Rolandzie (fragmenty)

Renesans, barok, oświecenie

• William Szekspir — Makbet
• Molier — Skąpiec
• Ignacy Krasicki — wybrana satyra + bajki

Romantyzm

• Adam Mickiewicz — wybrane ballady, w tym Romantyczność
• Adam Mickiewicz — Dziady cz. II i cz. III
• Adam Mickiewicz — Pan Tadeusz (wybrane księgi)
• Juliusz Słowacki — Balladyna
• Aleksander Fredro — Zemsta

Pozytywizm i Młoda Polska

• Bolesław Prus — Lalka
• Henryk Sienkiewicz — Potop (fragmenty)
• Fiodor Dostojewski — Zbrodnia i kara
• Stanisław Wyspiański — Wesele
• Władysław Reymont — Chłopi (fragmenty)

XX i XXI wiek

• Stefan Żeromski — Przedwiośnie
• Witold Gombrowicz — Ferdydurke (fragmenty)
• Tadeusz Borowski — Proszę państwa do gazu
• Gustaw Herling-Grudziński — Inny świat (fragmenty)
• Hanna Krall — Zdążyć przed Panem Bogiem
• Albert Camus — Dżuma
• George Orwell — Rok 1984
• Sławomir Mrożek — Tango
• Marek Nowakowski — Góra „Edek"
• Andrzej Stasiuk — Miejsce
• Olga Tokarczuk — Profesor Andrews w Warszawie
• Ryszard Kapuściński — Podróże z Herodotem (fragmenty)

📕 Dodatkowe lektury — poziom rozszerzony

Na rozszerzeniu obowiązują WSZYSTKIE lektury z PP plus poniższe:

• Homer — Odyseja (fragmenty)

• Dante — Boska Komedia (fragmenty)

• Jan Kochanowski — Treny (cykl)

• Szekspir — Hamlet

• Juliusz Słowacki — Kordian

• Franz Kafka — Proces (fragmenty)

• Michaił Bułhakow — Mistrz i Małgorzata

• Witkacy — Szewcy

• Bruno Schulz — opowiadania ze Sklepów cynamonowych

• Tadeusz Konwicki — Mała apokalipsa

• Janusz Głowacki — Antygona w Nowym Jorku

• Powieść realistyczna — 1 z 4: Balzac, Dickens, Gogol lub Flaubert

4 Kryteria oceniania rozprawki — 35 punktów pod lupą

Rozprawka to 58% punktów z egzaminu podstawowego (35 z 60). Warto wiedzieć dokładnie, za co egzaminator przyznaje punkty — to pozwoli Ci pisać celowo pod kryteria.

A) Spełnienie formalnych warunków polecenia

0–1 pkt

Egzaminator sprawdza 4 warunki. Jeśli KTÓRYKOLWIEK nie jest spełniony → 0 pkt za CAŁĄ rozprawkę (wszystkie kategorie).

☐ Brak błędu kardynalnego (grube przekłamanie fabuły lektury)

☐ Odwołanie do lektury obowiązkowej z listy

☐ Przynajmniej częściowe odniesienie do problemu z tematu

☐ Tekst jest przynajmniej częściowo argumentacyjny (nie opis/streszczenie)

⚠️ Błąd kardynalny = gruba pomyłka świadcząca o nieznajomości lektury (np. pomylenie głównych bohaterów, mylny opis kluczowego wydarzenia). Jeden taki błąd = 0 pkt za całość.

B) Kompetencje literackie i kulturowe

0–16 pkt

Najważniejsza kategoria. Ocenia jakość tezy, argumentacji, funkcjonalne wykorzystanie lektur i kontekstów.

Za co dostajesz dużo punktów:

✓ Pogłębiona argumentacja (nie streszczenie!)
✓ Funkcjonalne odwołanie do 2+ lektur
✓ Konteksty: filozoficzny, historyczny, kulturowy
✓ Erudycja i samodzielność interpretacji

Za co tracisz punkty:

✗ Streszczanie zamiast argumentowania
✗ Lektura użyta "dla ozdoby", nie funkcjonalnie
✗ Brak kontekstów (max 9 pkt bez nich)
✗ Błędy rzeczowe: −1 pkt za każdy

💡 Uwaga: Jeśli kat. A = 1 pkt, ale kat. B = 0 pkt → egzaminator daje 0 pkt za C i D. Musisz użyć lektury funkcjonalnie.

C) Kompozycja wypowiedzi

0–7 pkt

Struktura (0–3)

Wstęp → rozwinięcie → zakończenie. Funkcjonalny podział na akapity.

Spójność (0–3)

Logiczne przejścia, brak skoków myślowych. Max 2 zaburzenia = pełne 3 pkt.

Styl (0–1)

Konsekwentny, odpowiedni styl. Nie mieszaj mowy potocznej z naukową.

D) Język wypowiedzi

0–11 pkt

Zakres i poprawność (0–7)

Zależy od DWÓCH czynników: bogactwo słownictwa ORAZ liczba błędów językowych. 0–5 błędów + bogaty język = 7 pkt.

Ortografia (0–2)

0–1 błąd = 2 pkt, 2–4 błędy = 1 pkt, 5+ błędów = 0 pkt.

Interpunkcja (0–2)

0–8 błędów = 2 pkt, 9–16 = 1 pkt, 17+ = 0 pkt.

💡 Ważne: Jeśli rozprawka ma mniej niż 250 słów → kat. D automatycznie 0 pkt. Mniej niż 300 słów → kat. C i D automatycznie 0 pkt. Zawsze licz słowa!

5 Co zmienia się w maturze z polskiego 2026?

✅

Skrócona lista lektur

Podstawa programowa z 2024 roku zredukowała wymagania o około 20%. Lista lektur jest krótsza niż w formule 2023–2024. Usunięte lektury nadal można przywoływać w rozprawce — CKE potwierdza, że takie odwołania są uznawane.

✅

Tematy nie narzucają konkretnej lektury

Na poziomie podstawowym tematy rozprawki nie wskazują konkretnej lektury — wybierasz dowolną z listy wydrukowanej na stronach 2–3 arkusza. To daje większą swobodę.

✅

Rozszerzona pula pytań ustnych: 76 (było 68)

Pula jawnych pytań do egzaminu ustnego wzrosła z 68 do 76 pytań. Obowiązują w latach 2026–2028 i obejmują wszystkie epoki literackie. Pełna lista dostępna na stronie CKE.

✅

Zmniejszone minimum słów na rozszerzeniu

Wypracowanie na poziomie rozszerzonym wymaga teraz minimum 400 słów (wcześniej 500). Na podstawowym pozostaje 300 słów.

6 Plan przygotowań — marzec do maja 2026

📅 Marzec: Lektury i pytania jawne

Cel: Uzupełnić luki w lekturach i przygotować konspekty do pytań ustnych

✓ Zrób listę lektur, których NIE przeczytałeś — i nadganiaj streszczenia + kluczowe cytaty
✓ Pobierz 76 jawnych pytań z cke.gov.pl i przygotuj konspekt (5–6 zdań) do każdego
✓ Przypomnij sobie epoki literackie i kluczowe konteksty (filozofia, historia)
✓ Rozwiąż test historycznoliteracki z arkusza 2024 lub 2025

💡 Pro tip: Nie musisz czytać każdej lektury od deski do deski. Dla fragmentów (Potop, Ferdydurke, Iliada) wystarczy streszczenie + znajomość kluczowych scen i bohaterów. Ale Lalkę, Wesele, Dziady cz. III — te musisz znać dogłębnie.

📅 Kwiecień: Rozprawki i arkusze

Cel: Opanować technikę pisania rozprawki pod kryteria CKE

✓ Napisz minimum 3 rozprawki na tematy z poprzednich lat (na czas — 180 min na rozprawkę)
✓ Po każdej rozprawce sprawdź ją z kryteriami CKE — ile pkt byś dostał za każdą kategorię?
✓ Przygotuj "bank kontekstów": 5–6 gotowych kontekstów (filozoficzny, biblijny, historyczny, kulturowy)
✓ Rozwiąż pełny arkusz PP na czas (240 min) — nie pomijaj cz. 1 i 2, tam jest 25 pkt

📅 Maj (1–3): Ostatnie szlify przed 4 maja

Cel: Być gotowym mentalnie i merytorycznie

✓ Przejrzyj konspekty do pytań jawnych — powtórz na głos 10 najsłabszych
✓ Powtórz schemat rozprawki: teza → argumenty z lekturami → konteksty → podsumowanie
✓ Sprawdź ortografię: ó/u, rz/ż, nie/ni, wielkie litery w tytułach
✓ Dzień przed egzaminem: lekka powtórka i dobry sen (7–8h)

Potrzebujesz pomocy z polskim?

Znajdź korepetytora, który pomoże Ci opanować lektury, pisanie rozprawki i przygotować się do egzaminu ustnego. Lekcje online, w Twoim tempie.

Znajdź korepetytora →

Twoja lista kontrolna przed maturą z polskiego

Matura z polskiego jest pierwszym egzaminem, który napiszesz. Sprawdź, czy jesteś gotowy:

Znam strukturę arkusza: cz. 1 (10 pkt) + cz. 2 (15 pkt) + rozprawka (35 pkt) Przeczytałem/am lub znam streszczenia WSZYSTKICH lektur obowiązkowych Znam dogłębnie min. 5 lektur, do których mogę pisać rozprawkę Mam przygotowane 5–6 uniwersalnych kontekstów (filozofia, Biblia, historia) Napisałem/am minimum 3 rozprawki próbne i oceniłem je wg kryteriów CKE Znam kryteria oceniania rozprawki — wiem za co dostanę punkty Przygotowałem/am konspekty do 76 jawnych pytań na egzamin ustny Rozwiązałem/am co najmniej 2 pełne arkusze maturalne na czas (240 min)

📚 Powodzenia na maturze z polskiego 2026! Systematyczna praca z lekturami to klucz do sukcesu.

Źródło: Informator o egzaminie maturalnym z języka polskiego w formule 2023/2026 — Centralna Komisja Egzaminacyjna. Lista lektur obowiązkowych i pula pytań jawnych na egzamin ustny dostępne na stronie cke.gov.pl.

Matura z polskiego 2026 — struktura egzaminu CKE, lektury i przygotowanie